Drinkwaterhygiëne in gebouwen en systemen
Schoon drinkwater uit de kraan is iets wat de meeste mensen als vanzelfsprekend beschouwen. Maar wat gebeurt er als water lange tijd in de leidingen blijft staan of als de watertemperatuur afwijkt van het gewenste temperatuurbereik? Vooral in gebouwen met een wisselend gebruik — bijvoorbeeld door thuiswerken, seizoensgebonden bewoning of leegstand — kunnen de hygiënische omstandigheden binnen het tapwatersysteem veranderen. Betrouwbare drinkwaterhygiëne is essentieel om de waterkwaliteit op lange termijn te behouden.Stagnatie en ongunstige temperaturen kunnen de groei van micro-organismen zoals Legionella bevorderen, wat in eerste instantie vaak onopgemerkt blijft.
Om ervoor te zorgen dat de waterkwaliteit tot aan het gebruikspunt behouden blijft, moeten ontwerp, installatietechniek en exploitatie naadloos op elkaar aansluiten. Een systeem dat is afgestemd op de vraag, een betrouwbare watercirculatie en het monitoren van belangrijke bedrijfsparameters dragen allemaal bij aan een hygiënische en economische exploitatie.
Legionella – een risico voor het gehele tapwatersysteem
Legionella behoort tot de bekendste microbiologische risico’s in tapwatervoorzieningsinstallaties. Deze bacteriën kunnen zich bijzonder snel vermenigvuldigen bij temperaturen tussen ongeveer 25 °C en 55 °C. Langdurige stagnatie en biofilms kunnen het risico op microbiologische besmetting nog verder vergroten.
Als waterdruppeltjes die Legionella-bacteriën bevatten worden ingeademd — bijvoorbeeld tijdens het douchen — kunnen ze een gezondheidsrisico vormen.
Legionella is echter niet alleen een probleem bij heet water. Ook koud drinkwater kan een hygiënerisico vormen als het onverwacht opwarmt.
Daarom zijn de juiste temperaturen, thermische desinfectie en het voorkomen van stilstaand water door middel van circulatie van cruciaal belang voor de gezondheid.
Tapwater: temperatuuronderhoud door circulatie en thermische desinfectie
In een huishoudwaterinstallatie kunnen legionellabacteriën zich vooral vermenigvuldigen op plaatsen waar water langdurig stilstaat of waar de temperatuur binnen een hygiënisch kritiek temperatuurbereik ligt. Daarom is het consequent uitvoeren van het onderhoud aan de vereiste temperaturen in het gehele systeem een van de belangrijkste voorwaarden voor een hygiënische werking.
De heetwatercirculatie speelt hierbij een cruciale rol: de circulatiepomp zorgt ervoor dat het verwarmde drinkwater traploos in beweging blijft en helpt zo een temperatuur van meer dan 55 °C in het circulatiesysteem te handhaven, zelfs in ruimtes die verder van de warmte-opwekker verwijderd zijn. Wilo-pompen kunnen op een bepaalde streeftemperatuur worden ingesteld, waardoor het circulatiesysteem betrouwbaar binnen het vereiste temperatuurbereik blijft.
De belangrijkste factor is de wisselwerking tussen de warmte-opwekker, de circulatiepomp en een hydraulisch uitgebalanceerd leidingssysteem. Met name bij het ontwerp van het systeem en tijdens het gebruik moet rekening worden gehouden met lange leidingtrajecten en zelden gebruikte afvoerpunten, om zo veel mogelijk te voorkomen dat er zones ontstaan waar de temperatuur onvoldoende wordt bewaard of waar langere stagnatieperiodes optreden.
Naast het handhaven van een constante temperatuur kan in bepaalde situaties thermische desinfectie worden uitgevoerd, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van legionellabesmetting. Bij dit proces wordt het warm water tijdelijk verwarmd tot een temperatuur die hoog genoeg is om legionella door blootstelling aan hitte te doden. De circulatiepomp zorgt ervoor dat het verwarmde water door het hele systeem wordt verspreid. Thermische desinfectie maakt geen deel uit van het normale bedrijf, maar is een aanvullende, optionele maatregel die in uitzonderlijke gevallen moet worden toegepast.
Drinkwater: zorgen voor circulatie en waterverversing
Koud drinkwater kan ook vanuit hygiënisch oogpunt problematisch worden. Als het water bijvoorbeeld warmer wordt door warmteontwikkeling, nabijgelegen leidingen voor heet water of langdurige stilstand, kan dit de groei van micro-organismen bevorderen.
De nadruk ligt daarom op het te allen tijde handhaven van een temperatuur onder de 25 °C in het tapwatersysteem. Een koudwatercirculatiesysteem helpt deze temperatuur op peil te houden door het water continu door een speciaal daarvoor bestemd circulatiesysteem te laten stromen. Om ervoor te zorgen dat de vereiste temperatuur te allen tijde wordt gehandhaafd, kan de circulatie worden aangevuld met extra koeling van het drinkwater. Door de temperatuur continu te bewaken, kunnen temperatuurafwijkingen vroegtijdig worden opgemerkt.
Als alternatief, of als aanvulling daarop, kan een gecontroleerde waterverversing helpen om de gemiddelde temperatuur van het drinkwater weer te verlagen. Doorspoelprocedures zijn met name bedoeld om de beoogde werking te waarborgen, zelfs bij zelden gebruikte afvoerpunten. In de regel moet het water worden ververst na maximaal drie dagen zonder gebruik.
Het doel van koudwatercirculatie is echter om de hoeveelheid waterverversing en daarmee het aantal spoelcycli tot een minimum te beperken. Als door middel van circulatie — en, indien nodig, extra koeling — de juiste temperaturen in het systeem worden gehandhaafd, kan de noodzaak om te spoelen als gevolg van temperatuurafwijkingen aanzienlijk worden gereduceerd.
Vooral in gebouwen zoals hotels,ziekenhuizen of sportstadions — waar het gebruik varieert of waar er langere periodes van inactiviteit zijn — is het belangrijk om de temperaturen en bedrijfsomstandigheden regelmatig te controleren en de circulatie, koeling en eventuele spoelprocedures aan te passen aan de specifieke installatie en het gebruik ervan.
Om de hygiëne van het drinkwater te waarborgen, moet het systeem als geheel worden bekeken: terwijl het handhaven van de temperatuur en het waarborgen van een hydraulisch evenwichtige circulatie de belangrijkste prioriteiten zijn voor heet water voor huishoudelijk gebruik, ligt de nadruk bij koud drinkwater vooral op het voorkomen van ongewenste opwarming en het waarborgen van een passende waterverversing die aan de vraag voldoet.
Veelvoorkomende risico’s voor de hygiëne van het drinkwater
Hygiëneproblemen in tapwatersystemen hebben vaak meerdere oorzaken, die veelal voortkomen uit verschillende factoren die elkaar kunnen versterken. Veranderingen in gebruikspatronen, lange leidingtrajecten, ongunstige temperaturen of leidingsystemen met onvoldoende doorstroming kunnen leiden tot omstandigheden die de groei van micro-organismen bevorderen.
De meest voorkomende oorzaken zijn onder meer:
- Stagnatie: Water blijft gedurende langere tijd in leidingen of op gebruikspunten staan.
- Temperatuurschommelingen: Koud water dat te warm is geworden of heet water dat te veel is afgekoeld, kan de groei van micro-organismen bevorderen.
- Dode stukken: Leidingdelen met onvoldoende doorstroming verhinderen een regelmatige waterverversing.
- Te groot gedimensioneerde installaties: Te grote leidingdiameters en te grote systeemvolumes kunnen de verblijftijd van het water verlengen.
- Gebrek aan onderhoud of het niet aanpassen aan het gebruik: renovaties, periodes van leegstand of veranderingen in de bewoning kunnen ertoe leiden dat de tapwatersystemen niet meer zijn afgestemd op het huidige gebruik.
Ontwerp uw tapwatervoorzieningsinstallatie met Wilo
Bent u van plan tapwatersystemen in te bouwen of wilt u een bestaand systeem moderniseren? Onze experts helpen u graag bij het kiezen van de juiste oplossingen voor uw toepassing.
Neem contact met ons opOnze oplossingen voor tapwatervoorzieningsinstallaties
De hygiëne van drinkwater hangt af van de juiste omstandigheden in de gehele installatie. In tapwatersystemen voor huishoudelijk gebruik zijn betrouwbare thermische desinfectie en watercirculatie van essentieel belang. In tapwatersystemen speelt regelmatige waterverversing een cruciale rol. De bewaking van relevante bedrijfsparameters helpt bovendien om afwijkingen in een vroeg stadium op te sporen en de bedrijfsomstandigheden nauwkeuriger te beoordelen.
Een professioneel ontwerp, regelmatig onderhoud en modernisering op basis van de behoeften vormen een aanvulling op deze technische maatregelen en dragen bij aan een hygiënische werking van de tapwatervoorzieningsinstallatie.
Tapwater
Een betrouwbare tapwatercirculatie zorgt ervoor dat de vereiste temperatuur in het hele systeem wordt gehandhaafd en vermindert tegelijkertijd het risico op stagnatie. Tegelijkertijd verbetert dit de beschikbaarheid van heet water bij de afnamepunten. Geschikte circulatiepompen en hydraulisch uitgebalanceerde leidingsystemen vormen de basis voor een hygiënische, betrouwbare en zuinige werking.
Drinkwater
Koud drinkwater kan ook vanuit hygiënisch oogpunt een probleem vormen wanneer de temperatuur stijgt of het water te lang stil blijft staan. Temperatuurbewaking, regelmatige waterverversing en gericht doorspoelen helpen om afwijkingen vroegtijdig op te sporen en dragen bij aan hygiënische bedrijfsomstandigheden.
Digitale oplossingen
Bewaking en AI-integratie zorgen voor meer inzicht in temperaturen, bedrijfsomstandigheden en mogelijke afwijkingen binnen het systeem. Digitale hulpmiddelen helpen gebruikers om afwijkingen vroegtijdig op te sporen, onderhoud effectiever te plannen en de werking van het systeem op transparante en traceerbare wijze te documenteren.
Diensten
Van productkeuze en ontwerp tot conditiebeoordelingen en technische dienstverlening: Wilo ondersteunt adviseurs, gespecialiseerde aannemers en gebruikers in elke fase van de levenscyclus van het systeem.
Tapwatervoorzieningsinstallaties: van ontwerp tot exploitatie
Of het nu gaat om een nieuwbouwproject of een bestaande tapwatervoorzieningsinstallatie: de basis voor een hygiënische werking wordt al in de ontwerpfase gelegd. De eisen kunnen echter in de loop van de tijd veranderen, bijvoorbeeld als gevolg van modernisering, leegstand of veranderingen in het gebruik van het gebouw. Daarom is het belangrijk om tapwatervoorzieningsinstallaties niet alleen correct te ontwerpen, maar ook de bedrijfsomstandigheden regelmatig te evalueren en waar nodig aan te passen.
De juiste basis: voorschriften en verantwoordelijkheden
Tapwatervoorzieningsinstallaties moeten zodanig worden ontworpen, geïnstalleerd en geëxploiteerd dat de hygiënische kwaliteit van het drinkwater gewaarborgd blijft. Hiervoor gelden de relevante wettelijke voorschriften en technische normen.
Naast het naleven van de geldende eisen is een effectieve coördinatie tussen alle betrokken partijen van essentieel belang. Ontwerp, installatie, inbedrijfname en exploitatie moeten goed op elkaar worden afgestemd. De specifieke eisen en verantwoordelijkheden van de gebruiker zijn afhankelijk van het type installatie en de geldende wettelijke en technische normen.
Gerichte modernisering van bestaande tapwatervoorzieningsinstallaties
Veel tapwatervoorzieningsinstallaties zijn ontworpen voor andere gebruiksomstandigheden dan die van vandaag de dag. Thuiswerken, veranderingen in het aantal bewoners, renovaties of periodes waarin een woning leegstaat, kunnen ertoe leiden dat de systemen niet meer aansluiten bij de werkelijke vraag. Dit kan leiden tot hygiënerisico’s, gereduceerd comfort en onnodig hoog energieverbruik.
Door de bestaande installatie te beoordelen, kan de staat ervan worden vastgesteld en kunnen eventuele zwakke punten worden opgespoord. Hierbij kan het gaan om aspecten zoals de leidingaanleg, thermische desinfectie en watercirculatie, pomptechnologie en temperatuurregeling. Op basis hiervan kunnen passende maatregelen worden vastgesteld, variërend van de optimalisatie van afzonderlijke elementen tot de gefaseerde modernisering van de gehele tapwatervoorzieningsinstallatie.
| Uitgangssituatie | Mogelijke maatregelen |
|---|---|
| Temperatuurafwijkingen | Beoordeling van het onderhoud van de temperatuur en de regeling daarvan |
| Weinig gebruik of leegstand | Maatregelen voor waterverversing en doorspoeling evalueren |
| Verouderde pomptechnologie | Vervanging van pompen en optimalisatie van het hydraulische systeem |
| Beperkt inzicht in de bedrijfsomstandigheden | Bewaking en digitale oplossingen invoeren |
Drinkwaterhygiëne per gebouwtype
De hygiëne-eisen voor drinkwater verschillen per gebouwtype. Het gebruik van een gebouw, de indeling van het leidingssysteem, de waterbehoefte en de bedrijfsomstandigheden zijn allemaal van invloed op het risico op stilstand, temperatuurafwijkingen en microbiologische verontreiniging. Daardoor zullen ook de eisen voor het ontwerp en de exploitatie van het systeem verschillen.
Ziekenhuizen en instellingen voor langdurige zorg
In ziekenhuizen en instellingen voor langdurige zorg is de hygiëne van het drinkwater van bijzonder groot belang. Een goed ontwerp, gedocumenteerde onderhoudsprocedures en doorlopende bewaking van relevante bedrijfsparameters dragen bij aan hygiënische bedrijfsomstandigheden.
Hotels
Geen enkele dag is hetzelfde: door schommelingen in de bezettingsgraad, seizoensgebonden vraag en een groot aantal vestigingen verandert het gebruik in het gebouw voortdurend. Circulatiesystemen, temperatuurregeling en digitale bewaking helpen om kritieke bedrijfsomstandigheden vroegtijdig te signaleren en hierop adequaat te reageren.
Stadions en arena's
Van vrijwel volledige inactiviteit tot piekvraag binnen slechts enkele uren: tapwatervoorzieningsinstallaties in stadions en arena’s moeten onder zeer uiteenlopende bedrijfsomstandigheden betrouwbaar functioneren. Geautomatiseerd doorspoelen, vraaggestuurde circulatie en bewaking kunnen bijdragen aan een hygiënische werking, zelfs wanneer het gebruik sterk varieert.
Woongebouwen
Er kunnen hygiënische risico’s ontstaan door zelden gebruikte afvoerpunten, lange leidingtrajecten of te groot gedimensioneerde installaties. Een betrouwbare circulatie voor heet water en regelmatige waterverversing dragen bij aan het behoud van de waterkwaliteit op de lange termijn.
Kantoorgebouwen
Thuiswerken en flexibele werkplekmodellen zorgen voor veranderingen in het waterverbruik. Exploitatiestrategieën die zijn afgestemd op het daadwerkelijke verbruik helpen stilstaand water te verminderen en de waterkwaliteit te waarborgen, zelfs wanneer de vraag fluctueert.
Luchthavens en gebouwen voor de industrie
Complexe leidingsystemen, verschillende gebruiksgebieden en wisselende bedrijfsomstandigheden vragen om een zorgvuldig ontwerp en een duidelijk inzicht in de werking van het systeem. Digitale oplossingen ondersteunen de doorlopende bewaking van temperaturen en bedrijfsomstandigheden.
Diensten voor een betrouwbare werking van het systeem en de drinkwaterkwaliteit
Ook na de inbedrijfname blijft een regelmatige controle van de tapwatervoorzieningsinstallatie van belang. Onderhoud, functionele controles en instellingen aan veranderende bedrijfsomstandigheden dragen bij aan een hygiënische werking op de lange termijn.
Van productkeuze en inbedrijfname tot onderhoud en modernisering van bestaande systemen — Wilo ondersteunt adviseurs, gespecialiseerde aannemers en gebruikers met technische diensten, levering van reserveonderdelen en digitale oplossingen.
WiloCare
WiloCare combineert onderhoudsdiensten en bewaking op afstand om preventief onderhoud en reparaties te ondersteunen en een betrouwbare werking van het systeem te waarborgen.
Digitale oplossingen
Het Wilo WATER AI Platform combineert digitale oplossingen voor bewaking, connectiviteit en slimme diensten op het gebied van gebouwentechniek en waterbehandeling.
Producten voor hygiënische tapwatervoorzieningsinstallaties
Voor hygiënische tapwatervoorzieningsinstallaties zijn oplossingen nodig die zowel het ontwerp als de exploitatie en modernisering ondersteunen. Wilo biedt een op elkaar afgestemd productbereik dat is ontworpen om temperatuurregeling, waterverversing en een betrouwbare werking te waarborgen, geheel in overeenstemming met de systeemvereisten.
Veelgestelde vragen – Veelgestelde vragen over drinkwaterhygiëne in gebouwen en installaties
Wat is drinkwaterhygiëne?
Welke rol speelt waterbehandeling bij de hygiëne van drinkwater?
Waterbehandeling zorgt ervoor dat drinkwater van hoge kwaliteit in het toeleveringsnetwerk wordt gevoerd. Om deze kwaliteit tot aan het gebruikspunt te behouden, zijn een hygiënische tapwatervoorzieningsinstallatie in het gebouw, een correct gebruik en passende maatregelen voor temperatuurregeling en waterverversing van essentieel belang.
Wat draagt bij aan een hygiënische bedrijfsvoering?
Voor een hygiënische werking van een tapwatervoorzieningsinstallatie zijn de juiste temperaturen en een regelmatige tapwatercirculatie of waterverversing van bijzonder groot belang. Hierbij moet zowel rekening worden gehouden met tapwater voor huishoudelijk gebruik als met koud drinkwater.
De belangrijkste maatregelen zijn onder meer:
- het handhaven van de juiste temperatuurbereiken voor tapwater en koud drinkwater,
- het bevorderen van een regelmatige waterverversing en het voorkomen van langdurige stilstand,
- het aanpassen van circulatie- en spoelconcepten aan het specifieke gebruik,
- de bewaking van relevante bedrijfsparameters om afwijkingen in een vroeg stadium te signaleren.
Wat houdt stagnatie in bij een tapwatervoorzieningsinstallatie?
Waarom zijn ‘dode benen’ een probleem, en hoe kun je ze voorkomen?
Dode leidingen zijn delen van het leidingsysteem waarin weinig of geen doorstroming plaatsvindt. Water kan daar lange tijd blijven staan zonder te worden ververst, wat tot hygiënisch kritieke omstandigheden kan leiden. Dit kan worden voorkomen door een hygiënisch ontwerp, korte leidingtrajecten en het verwijderen van ongebruikte leidingdelen. In bestaande gebouwen moet de leidingaanleg worden herzien.
Hoe vaak moet een drinkwaterleiding worden doorgespoeld?
Dit is afhankelijk van het type gebouw, de gebruikswijze ervan en de geldende voorschriften. In het algemeen geldt dat stilstand moet worden vermeden. Spoelsystemen kunnen nuttig zijn voor leidingsystemen die zelden worden gebruikt. De juiste intervallen moeten worden vastgesteld door een gekwalificeerde vakman.
Een goed ontworpen circulatiesysteem vermindert stagnatie en draagt bij aan het handhaven van stabiele temperaturen. Een verkeerd ingesteld circulatiesysteem kan daarentegen leiden tot temperatuurverlies en hygiënische risico’s.
Welke normen gelden er voor de hygiëne van drinkwater?
Voor het ontwerp, de installatie en de exploitatie van tapwatervoorzieningsinstallaties gelden diverse wettelijke voorschriften en technische normen. Op Europees niveau vormt DIN EN 806 de basis voor het ontwerp en de exploitatie van tapwatervoorzieningsinstallaties. De specifieke eisen hangen in elk geval af van het type gebouw, de gebruikswijze ervan en het ontwerp van de installatie.
Wat zijn de verplichtingen van de gebruiker?
Wanneer moet een tapwatervoorzieningsinstallatie worden gemoderniseerd?
Modernisering is aan te raden wanneer er sprake is van temperatuurproblemen, stagnatie, verouderde pomptechnologie, lange wachttijden of hygiënische problemen. Ook veranderingen in het gebruik kunnen een reden zijn om een beoordeling uit te voeren.
Een beoordeling van de bestaande installatie, het verwijderen van dode takken, het optimaliseren van de circulatie, het vervangen van pompen, de hydraulische inregeling van het verwarmingssysteem en digitale bewaking kunnen allemaal duidelijke voordelen opleveren.
Laten we samen de juiste oplossing vinden
Elke tapwatervoorzieningsinstallatie stelt haar eigen eisen op het gebied van ontwerp, exploitatie en modernisering. Wilo ondersteunt u met geschikte producten, digitale oplossingen en technische diensten om de voorwaarden te scheppen voor een hygiënische werking van uw installatie.
Neem contact met ons op